به گزارش خبرنگار بین‌الملل تازه‌های اقتصاد، جنگ اوکراین، تشدید تنش با روسیه و بازتنظیم اولویت‌های امنیتی اروپا، صنعت دفاعی این قاره را وارد چرخه‌ای کرده که در آن، هر جهش در بودجه‌های نظامی مستقیما به سفارش‌های جدید، افزایش دپو و فشار بر ظرفیت تولید تبدیل می‌شود.

گزارش سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ شرکت سوئدی ساب (Saab) نمونه‌ای روشن از این روند است؛ اما تصویر کامل‌تر زمانی دیده می‌شود که داده‌های شرکت‌های بزرگ دفاعی اروپا و آمارهای ناتو و انستیتو بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم (SIPRI) کنار هم قرار بگیرند.

ساب؛ رکورددار سفارش در بازاری که هنوز تشنه تسلیحات است

بر اساس گزارش رسمی ساب، این شرکت در سه‌ماهه دوم ۲۰۲۶ سفارش‌هایی به ارزش ۶۸٫۴ میلیارد کرون سوئد ثبت کرد؛ رقمی که از برآوردهای بازار بالاتر بود. در همین دوره، دفتر سفارش‌های معوق ساب به ۳۱۷٫۷ میلیارد کرون رسید؛ در حالی‌ که یک سال قبل ۱۹۷٫۶ میلیارد کرون بود. این یعنی ساب طی یک سال، نه فقط فروش، بلکه «دیدپذیری درآمدی» خود را هم به‌طور چشمگیری افزایش داده است.

در همان گزارش، درآمد سه‌ماهه دوم ۲۵٫۴۵۳ میلیارد کرون و سود عملیاتی (EBIT) ۲٫۷۹۴ میلیارد کرون اعلام شد؛ اعدادی که نشان می‌دهد رشد تقاضا فقط روی کاغذ نیست و فعلا به سود عملیاتی هم رسیده است. ساب می‌گوید تمرکز آن بر «افزایش ظرفیت تولید، تحویل به مشتری و توسعه قابلیت‌های جدید» است؛ جمله‌ای که عملا هسته اصلی چالش امروز صنعت دفاعی اروپا را خلاصه می‌کند: سفارش‌ها زیاد شده‌اند، اما تبدیل این سفارش‌ها به محصول نهایی، زمان و سرمایه سنگینی می‌خواهد.

چرا بازار دفاعی اروپا داغ شده است؟

بر اساس داده‌های رسمی SIPRI، هزینه نظامی اروپا در سال ۲۰۲۴ با رشد واقعی ۱۷ درصد به حدود ۶۹۳ میلیارد دلار رسید. در همین گزارش، هزینه نظامی سوئد در ۲۰۲۴ با رشد ۳۴ درصدی به ۱۲ میلیارد دلار رسید که معادل ۲ درصد تولید ناخالص داخلی بود.

دولت سوئد نیز در صفحه رسمی بودجه نظامی خود، مسیر افزایشی هزینه دفاعی را ادامه می‌دهد و برای سال‌های آینده از سطح بالاتر سخن می‌گوید.

این در حالی است که در سطح ناتو فشار برای افزایش هزینه‌ها محسوس است. طبق صفحه رسمی ناتو در ۲۰۲۵ همه اعضای پیمان دست‌کم به هدف قبلی ۲ درصد GDP برای دفاع رسیده‌اند یا از آن عبور کرده‌اند. افزون بر این، ناتو در نشست لاهه ۲۰۲۵ مسیر تازه‌ای را تعیین کرد که بر اساس آن اعضا باید تا ۲۰۳۵ به ۵ درصد GDP برای دفاع و هزینه‌های مرتبط برسند. این تغییر، برای شرکت‌های دفاعی اروپا به معنای یک بازار چندساله و قابل اتکا است.

مقایسه با دیگر غول‌های دفاعی اروپا

رشد ساب فقط یک نمونه ملی نیست؛ الگوی غالب در کل صنعت دفاعی اروپا همین است. چند نمونه مهم:

راین متال آلمان در گزارش سالانه ۲۰۲۵ خود، دپوی محصولات خود را ۶۳٫۷۶۱ میلیارد یورو اعلام کرد؛ در برابر ۴۶٫۹۴۳ میلیارد یورو در پایان ۲۰۲۴، یعنی رشد حدود ۳۶ درصدی.

این شرکت همچنین در گزارش رسمی نتایج ۲۰۲۵ گفته است رشد سفارش عادی آن ۴۰٫۸۴۷ میلیارد یورو بوده است.

شرکت ایتالیایی لئوناردو نیز در نتایج ۲۰۲۴ رشد سفارش خود را بیش از ۴۴ میلیارد یورو گزارش کرد و گفت این میزان حدود ۲٫۵ سال تولید را پوشش می‌دهد. در گزارش ۲۰۲۵، این میزان از ۴۶ میلیارد یورو عبور کرد و سفارش‌ها ۱۵ درصد رشد داشتند.

همچنین تالس فرانسه در پایان ۲۰۲۴ سفارشی نزدیک به ۵۱ میلیارد یورو داشت و در ۲۰۲۵ این رقم را به بیش از ۵۳ میلیارد یورو رساند و شرکت بریتانیایی BAE در سال ۲۰۲۵ رشد سفارشات خود را به ۸۳٫۶ میلیارد پوند افزایش داد؛ در حالی که این رقم در ۲۰۲۴ ۷۷٫۸ میلیارد پوند بود. سفارش‌های جدید ۲۰۲۵ هم ۳۶٫۸ میلیارد پوند ثبت شد.

نکته مهم این است که این ارقام به‌سادگی قابل جمع یا مقایسه مستقیم نیستند، چون هر شرکت تعریف متفاوتی از لیست سفارش دارد: برخی «سفارش‌های قطعی»، برخی «سفارش‌های در جریان»، و برخی سفارش‌های گسترده» را گزارش می‌کنند. با این حال، جهت کلی اعداد یکسان است: تقاضا در حال بالا رفتن است و پرتفوی سفارش شرکت‌ها سنگین‌تر می‌شود.

بازار سهام چرا هنوز مردد است؟

با وجود رشد سفارش‌ها و افزایش درآمد، سهام برخی شرکت‌های دفاعی اروپا در ماه‌های اخیر تحت فشار قرار گرفته است. به گزارش CNBC، سرمایه‌گذاران اکنون فقط به لیست سفارشات نگاه نمی‌کنند؛ آنها می‌پرسند آیا شرکت‌ها واقعا می‌توانند این حجم سفارش را در زمان مناسب تحویل دهند یا خیر. همین شکاف میان «سفارش روی کاغذ» و «تحویل در کارخانه» باعث شده ارزش‌گذاری بسیاری از نمادهای دفاعی، از دید بازار، جلوتر از توان عملیاتی صنعت حرکت کند.

این تردید بی‌دلیل هم نیست. صنعت دفاعی، صنعتی سرمایه‌بر، زمان‌بر و وابسته به زنجیره تامین پیچیده است. اگرچه سفارش‌ها پررنگ‌تر شده‌اند، اما افزایش ظرفیت تولید، استخدام نیروی متخصص، تامین قطعات و عبور از فرآیندهای پیچیده قراردادهای دولتی، همه زمان‌برند. به همین دلیل است که رشد سفارش‌ها، هرچند خبر خوبی برای شرکت‌هاست، اما به معنای جهش فوری سود یا نقدینگی نیست.

جمع‌بندی داده‌ها نشان می‌دهد اروپا وارد مرحله‌ای تازه از اقتصاد دفاعی شده است: مرحله‌ای که در آن، تهدید امنیتی به افزایش بودجه نظامی و افزایش بودجه نظامی به رشد سفارش شرکت‌های دفاعی منجر می‌شود.

ساب با لیست سفارش ۳۱۷٫۷ میلیارد کرونی، راین‌متال با لیست۶۳٫۷۶۱ میلیارد یورویی، تالس با بیش از ۵۳ میلیارد یورو، لئوناردو با بیش از ۴۶ میلیارد یورو و بی‌ای‌ای سیستمز با ۸۳٫۶ میلیارد پوند، همگی نشان می‌دهند که بازار تسلیحات اروپا در فاز انبساط قرار دارد.

اما نکته تعیین‌کننده این است: برنده نهایی فقط شرکتی نیست که بیشترین سفارش را بگیرد، بلکه شرکتی است که بتواند سریع‌تر، دقیق‌تر و با هزینه قابل کنترل‌تر آن سفارش‌ها را تحویل دهد. از این منظر، رقابت آینده صنعت دفاعی اروپا نه فقط بر سر «فروش»، بلکه بر سر «توان تولید» و «تحویل واقعی» خواهد بود.